Οι απαιτήσεις των σπουδών, η αναζήτηση εργασίας, η προσαρμογή στο εργασιακό περιβάλλον και η προσπάθεια διατήρησης μιας ισορροπημένης καθημερινότητας μπορούν να οδηγήσουν σε έντονη και παρατεταμένη ψυχική και σωματική κόπωση. Όταν το στρες γίνεται χρόνιο και δεν αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά, μπορεί να οδηγήσει σε επαγγελματική εξουθένωση (burnout).
Ποια είναι τα συνηθέστερα σημάδια;
Το burnout δεν εμφανίζεται ξαφνικά, αλλά αναπτύσσεται σταδιακά. Ορισμένες ενδείξεις είναι:
- Συνεχές αίσθημα κόπωσης, ακόμη και μετά από επαρκή ξεκούραση.
- Δυσκολία συγκέντρωσης και μειωμένη παραγωγικότητα.
- Έλλειψη κινήτρου για σπουδές ή εργασία.
- Ευερεθιστότητα, συναισθηματική εξάντληση ή αίσθημα απογοήτευσης.
- Απομάκρυνση από φίλους, συμφοιτητές ή συναδέλφους.
- Αμφισβήτηση των ικανοτήτων σας και αίσθημα ότι «δεν τα καταφέρνετε αρκετά καλά».
- Δυσκολίες στον ύπνο ή αλλαγές στις καθημερινές συνήθειες.
Πρακτικά tips για την πρόληψη και τη διαχείριση του burnout
1. Εντοπίστε τα προσωπικά σας «σήματα κινδύνου»
Παρατηρήστε πότε αρχίζετε να νιώθετε εξάντληση. Για κάποιους είναι η δυσκολία συγκέντρωσης, για άλλους η ευερεθιστότητα ή η αναβλητικότητα. Όσο νωρίτερα αναγνωρίσετε τα σημάδια, τόσο πιο εύκολα μπορείτε να παρέμβετε.
2. Θέστε ρεαλιστικούς ημερήσιους στόχους
Αποφύγετε τις ατελείωτες λίστες υποχρεώσεων. Προτιμήστε να ολοκληρώσετε 2-3 σημαντικές εργασίες μέσα στην ημέρα, αντί να προσπαθείτε να κάνετε τα πάντα.
3. Χωρίστε τις μεγάλες εργασίες σε μικρά βήματα
Όταν μια υποχρέωση φαίνεται υπερβολικά απαιτητική, είναι πιο πιθανό να οδηγηθείτε σε αναβλητικότητα. Χωρίστε την σε μικρότερα, διαχειρίσιμα βήματα και εστιάστε κάθε φορά μόνο στο επόμενο.
4. Προγραμματίστε χρόνο ξεκούρασης όπως προγραμματίζετε και τις υποχρεώσεις σας
Η ξεκούραση δεν είναι «χάσιμο χρόνου». Είναι απαραίτητη για να διατηρήσετε τη συγκέντρωση, τη δημιουργικότητα και την απόδοσή σας.
5. Περιορίστε τη συνεχή σύγκριση με τους άλλους
Οι αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ή οι επιτυχίες συμφοιτητών και συναδέλφων παρουσιάζουν συνήθως μόνο τη θετική πλευρά της πραγματικότητας. Εστιάστε στη δική σας πορεία και στους προσωπικούς σας στόχους.
6. Διατηρήστε βασικές συνήθειες αυτοφροντίδας
Η επαρκής διάρκεια ύπνου, η τακτική σωματική δραστηριότητα, η ισορροπημένη διατροφή και τα μικρά διαλείμματα μέσα στην ημέρα συμβάλλουν σημαντικά στη διαχείριση του στρες.
7. Μιλήστε όταν νιώθετε ότι δυσκολεύεστε
Η συζήτηση με έναν φίλο, έναν συμφοιτητή, έναν μέντορα ή έναν σύμβουλο σταδιοδρομίας μπορεί να σας βοηθήσει να δείτε μια κατάσταση από διαφορετική οπτική και να αναζητήσετε λύσεις πριν η εξάντληση γίνει εντονότερη.
8. Θυμηθείτε ότι η αξία σας δεν καθορίζεται από την απόδοσή σας
Μια απαιτητική περίοδος ή μια προσωρινή μείωση της απόδοσης δεν σημαίνει αποτυχία. Είναι σημαντικό να αντιμετωπίζετε τον εαυτό σας με την ίδια κατανόηση που θα δείχνατε σε έναν φίλο που περνά μια δύσκολη περίοδο.
Ένα τελευταίο μήνυμα
Το burnout δεν αποτελεί ένδειξη αδυναμίας ή έλλειψης ικανοτήτων. Συχνά είναι αποτέλεσμα παρατεταμένης πίεσης και υψηλών απαιτήσεων. Η έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων και η υιοθέτηση μικρών, σταθερών αλλαγών στην καθημερινότητα μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στη διατήρηση της ψυχικής ευεξίας και της ισορροπίας μεταξύ σπουδών, εργασίας και προσωπικής ζωής.
Ροζαλία Αγγελάκη
Σύμβουλος Επαγγελματικού Προσανατολισμού
Γραφείο Διασύνδεσης και Επιχ/τας ΕΚΠΑ